Effect op de darmpassage en stoelgang
Het is belangrijk een duidelijk onderscheid te maken tussen het effect van probiotica op de darmpassagetijd en het effect op de stoelgang. Met stoelgang wordt bedoeld de frequentie van ontlasting per week. De darmpassagetijd is de tijd tussen het oraal innemen van een product tot het verschijnen daarvan in de feces. Er zijn onderzoeken die laten zien dat probiotica de darmpassage versnellen. Maar dat betekent niet automatisch dat door de snellere passage door het maag-darmkanaal bij een patiënt de frequentie van de stoelgang en hoeveelheid of consistentie van de ontlasting verbeteren. Overigens is de juiste consistentie van de ontlasting (zachte ontlasting) waarschijnlijk veel belangrijker dan de frequentie van de ontlasting.
In 2004 is de claim dat Activia van Danone de “darmpassage bevordert bij personen met een trage stoelgang” goedgekeurd (beoordeling gedragscode, 2004). In totaal 4 studies tonen inderdaad een significant effect aan op de darmpassagetijd. Dit is onder andere gemeten door het inslikken van tabletten met een rode en zwarte kleurstof en te bepalen wanneer de kleurstof verschijnt in de feces. Een onafhankelijke commissie die heeft bepaald dat het onderzoek van Activia voldoende wetenschappelijk onderbouwd is, stelt verder ook dat “bekorting van de gastro-intestinale passage kan helpen om constipatie te voorkomen bij personen met trage passage”. Dit laatste is niet bewezen zo blijkt uit een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (Katan, 2008). In 3 van de 5 studies met Activia worden effecten op de stoelgang niet vermeld, bij de andere 2 wel. Bij 1 daarvan werd geen significant effect op de stoelgang gevonden. In de andere steeg alleen bij een subgroep van 19 patiënten de frequentie van de stoelgang. Toch stelt de onafhankelijke commissie dat een snellere passagetijd obstipatie kan helpen voorkomen. Dit baseren zij terecht op correlaties tussen een trage darmpassage en obstipatie in het algemeen. Een van de weinige goede gepubliceerde artikelen op dit gebied laat een duidelijke verband zien tussen een hogere ontlastingsfrequentie en een kortere darmpassage. (Guimarães, 2001).
Probiotica verkorten passagetijd
In een studie zijn 50 ouderen (60-75 jaar) met een darmpassagetijd van meer dan 40 uur vergeleken met 50 leeftijdgenoten met een snellere darmpassagetijd (minder dan 40 uur) (Meance, 2001). De helft van iedere groep kreeg gedurende 2 weken dagelijks 2 porties probiotische bacteriën (Bifidobacterium animalis DN-173 010) en de andere helft 3 porties. In alle groepen nam de darmpassagetijd significant af.
In de groep met de snelle darmpassage nam de passagetijd af met 1,5 en met 3 uur na inname van respectievelijk 2 en 3 porties probiotica per dag. Bij de groep met de langzame darmpassage was het effect veel groter. Bij 2 porties probiotica per dag daalde de darmpassagetijd van 61,6 naar 39,1 uur. En bij 3 porties per dag zelfs van 61,6 naar 32,9 uur. Vergelijkbare resultaten met hetzelfde probioticum zijn gevonden in een gerandomiseerde dubbelblinde cross-over studie met jongere gezonde vrouwelijke vrijwilligers (Marteau, 2002).
In een andere studie kregen 70 Duitse patiënten met chronische obstipatie 4 weken lang dagelijks een probiotische drank (Lactobacillus casei Shirota) of een placebo. Aan het begin van het onderzoek was de frequentie van de stoelgang gemiddeld 3 keer per week. Na 4 weken was dit in de probiotische groep 6 keer per week en in de placebogroep 5 keer per week. Dit betekent een significante verbetering van de frequentie van 56% in de placebogroep en 89% in de probiotische groep (P= 0,003) (Koebnick, 2003).